Tεύχος 52

Tεύχος 52-2008 Tεύχος 52-2008
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ

 

Το άνω θρώσκω και ο σύγχρονος ανελκυστήρας

 

Έχουν περάσει πολλοί αιώνες από τότε που τα ταξίδια προς τα πάνω έχασαν τον μυθικό τους τόνο. Η (παρ)ετυμολογία* της λέξης Άνθρωπος, ως το ον που άνω θρώσκει (κοιτάζει ψηλά), δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά τον απέραντο ανθρώπινο θαυμασμό σε αυτό το αρχετυπικό ιδίωμα της θέασης προς επάνω. Μια ετυμολογία που προδίδει την αναγόρευση αυτής της άνω θέασης –δηλ. της μη υλικότητας– ως κυρίαρχο συστατικό της ανθρώπινης ταυτότητας, διαμορφωτή της συμπεριφοράς και τιμητή της ανθρώπινης επινοητικότητας. Η ανάγκη, από το πιο ταπεινό άλμα του προϊστορικού ανθρώπου έως την πτήση του Ίκαρου, –που αποτελεί την κορυφαία στιγμή συνειδητής υπέρβασης της ανθρώπινης κατάστασης με τίμημα τον θάνατο, αυτή η ανάγκη λοιπόν– είναι πανομοιότυπη και στις δύο περιπτώσεις και περιβάλλεται σχεδόν ευθύς εξαρχής από το φωτοστέφανο της θέωσης. 

Και μη βιαστούν τα θετικά μυαλά να αντιλογίσουν πως το άλμα προς τα πάνω αποθεώθηκε γιατί ήταν απλά αυτό που εξασφάλιζε τροφή, γιατί με αυτόν τον τρόπο και η κατάδυση στη θάλασσα θα είχε αποκτήσει σημαίνον θεολογικό περιεχόμενο, πράγμα που δεν συνέβη.

Οι αρχαίοι Έλληνες εφεύρανε συγκεκριμένη ανυψωτική διάταξη (δες τ. 53: Από Μηχανής Θεός) για να εξυπηρετήσουν τις θεατρικές (δηλ. μυθοποιητικές-θεολογικές) ανάγκες τους. Είναι συγκλονιστικό ότι 2.500 χρόνια πριν, οι μηχανοποιοί (το αντίστοιχο των σημερινών maschinenbau ingenieurs) εργάζονταν πάνω σε σχέδια και τεχνικές ανύψωσης που διαμορφώνονταν όχι από τίποτε άλλο, αλλά από την πλοκή και τις ανάγκες μιας τραγωδίας! Να λοιπόν ένα παράδειγμα που στην εντέλεια ενσαρκώνει ένα προβιομηχανικό ιδανικό, για μια τεχνολογία στην υπηρεσία της ιδέας, με όσα θετικά και αρνητικά αυτό συνεπάγεται. (Και που έρχεται σε πλήρη αντιστροφή με τη σύγχρονη ιδεολογικοποίηση της τεχνολογίας, με σκοπό την πώληση ως μόνο τετελεσμένο).

Σήμερα δεν ανυψούται κανείς για κάποια γνωριμία με το πρωτοφανέρωτο των ορίων. Οι ενδιάμεσοι σταθμοί του καθ’ ύψος ταξιδιού μας δεν νοηματοδοτούν τίποτα, παρά μόνο τη στοιχειώδη (ή λιγότερο στοιχειώδη) δυνατότητά μας να αποκτήσουμε τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Ο ένοικος που ανεβαίνει μέχρι τη Μαρία του 6ου στην Κυψέλη ή ο γιάπης του 60ού ορόφου επιχείρησης της Ν. Υόρκης, ακόμα ακόμα κι ο νεόπλουτος που συμμετέχει σε μια πτήση προς την –πάλαι ποτέ– μυστηριώδη σελήνη, όλοι αυτοί λοιπόν, πιθανώς να μη διανύουνε παρά την ίδια απόσταση. Την απόσταση προς αυτό που δεν σημαίνει τίποτα (το σημαίνει εδώ με την κυριολεκτική του σημασία).

Ωστόσο υπάρχει κάτι στον σύγχρονο ανελκυστήρα που σχεδόν ισοφαρίζει όλα τα προηγούμενα.

Είναι ίσως το μόνο τεχνολογικό–μηχανικό επίτευγμα (μεταφοράς και όχι μόνο), που περικλείει μέσα του την πιο εξειδικευμένη και εξελιγμένη γνώση, παρόλα αυτά όμως, επιτελεί έναν σκοπό που δεν απέχει και πολύ από τις πρωταρχές της νόησης. Στον αιώνα της καλπάζουσας (σαν τον καρκίνο) εξυπνάδας, κάτι τέτοιο μόνο σαν προτέρημα μπορεί να χαρακτηριστεί. Το απολύτως απαραίτητο λοιπόν: Στάση 1ου, Στάση 2ου, Στοπ, Συναγερμός. Χειρισμός για όλους. Εδώ, το πλουσιώτατον του ελαχίστου, βρίσκει επιτέλους και μια μηχανολογική εφαρμογή.

Επίσης, αποτελεί μια σπάνια περίπτωση κατασκευής, όπου οι διατάξεις ασφαλείας είναι τόσες πολλές σε σχέση με την εγγενή επιθετικότητα του μέσου, έτσι ώστε θα μπορούσε να παρομοιασθεί ακόμα και με ένα παιδικό παιχνίδι. Σε όλα τα παραπάνω ομοιάζει με ένα άλλο θαυμαστό μηχανολογικό επίτευγμα, τις γέφυρες.

Όσον αφορά τώρα τους κυρίαρχους της εφαρμογής, τους εγκαταστάτες, αποτελούν κι αυτοί με τη σειρά τους μια δυσεύρετη κατηγορία τεχνιτών, που μπορούν, με σχετική ευχέρεια, να διαχειριστούν μια τόσο περίπλοκη διάταξη, συνεργαζόμενοι μονάχα με τον εαυτό τους. Και να προστανται της εγκατάστασης, από εκείνα τα πρώτα καρφιά/στηρίγματα των οδηγών μέχρι το έσχατο –και ίσως όχι λιγότερο σημαντικό– κόσμημα του καθρέφτη της καμπίνας.

Σε αυτό το τελευταίο δεν ομοιάζουν των συναδέλφων τους των γεφυροποιών και θα έπρεπε, γι’ αυτόν και μόνο το λόγο, να νιώθουν ευτυχείς. Ή μήπως αντιθέτως, αυτή ακριβώς είναι η ατυχία τους;


                                          Καραπαναγής Αποστόλης

 *Δεχόμαστε καταχρηστικά –και ποιητική αδεία– ως ορθή μια ετυμολογία που, δυστυχώς, η νεότερη γλωσσολογία έχει αποδείξει πως είναι εσφαλμένη! [θεωρείται πλέον σχεδόν βέβαιο πως η ετυμολόγηση της λέξης άνθρωπος σχετίζεται με τα: άνδρας+ωψ (από το ανήρ και το όπωπα του οράω-ώ)].               

More in this category: « Tεύχος 51 Τεύχος 53 »
Back to top