Η Ανέλκυση στα βιβλία

Ιστορία 

Νεώτερη Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Του Γιώργου Ρούσσου (7 τόμοι)

Στην Ελλάδα δεν μας αρέσει να διαβάζουμε ιστορία. Μας αρέσει ωστόσο να θιγόμαστε από αυτά που γράφουν οι ξένοι ιστορώντας μας…! Ίσως απόρροια του παραπάνω είναι ότι κι αυτά που γράφονται ως ιστορία, γράφονται τις περισσότερες φορές όχι από ιστορικούς (που ίσως στην Ελλάδα ασχολούνται με σοβαρότερες ασχολίες) αλλά κυρίως από… δημοσιογράφους. Αποτέλεσμα αυτού είναι πολλές φορές η έκδοση Ιστοριών αντιεπιστημονικών ή πρόχειρων, ή κομματικών ή κι όλα τα παραπάνω μαζί. Θαυμαστή εξαίρεση στο παραπάνω είναι η Ιστορία του ικανότατου δημοσιογράφου Γιώργου Ρούσσου, ο οποίος με σοβαρότητα και οξυδέρκεια ιστόρησε το ελληνικό έθνος από το 1826 έως το 1974, έστω κάτω από μια πολιτική ματιά "μεσαίου χώρου". 

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, από την Εκδοτική Αθηνών

Δεκαεπτά τόμοι που διατρέχουν την ελληνική ύπαρξη από τις απαρχές (προϊστορικοί χρόνοι) έως τις μέρες μας. Η πιο πλήρης και νηφάλια επιστημονική (συλλογικό έργο επιστημόνων) καταγραφή της ελληνικής ιστορίας. Δεν λείπουν οι ατέλειες καθώς αρκετά πράγματα που αφορούν τις προϊστορικές κοινωνίες έχουν αναθεωρηθεί από τα νέα στοιχεία που έρχονται στο φως. Εξάλλου η παραπάνω προσπάθεια μετράει (από την έναρξή της) κοντά 40 χρόνια. Όπως και να ’χει, μέσα στη λειψυδρία της ελληνικής ιστοριογραφίας το παραπάνω επίτευγμα παραμένει σπουδαία πηγή έγκυρης γνώσης. 

Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους 1830-1974, του Βασίλη Ραφαηλίδη

Σπαρταριστό ανάγνωσμα του αιρετικού και δαιμόνιου (πεθαμένου από το 2000) δημοσιογράφου Βασίλη Ραφαηλίδη. Βουτηγμένο σε ένα οργισμένο χιούμορ και μια λαϊκότητα μοναδική. Όσοι όμως το διαβάσουν χωρίς να γνωρίζουν έστω στοιχειωδώς ελληνική ιστορία κινδυνεύουν να ξεβραστούν –απ’ τα μαλλιά βουτηγμένοι– σε όχθες απόμακρες και από την ψυχραιμία και από την ιστορική ακρίβεια. 

Σημειώνει κάπου ο ίδιος: «Οι λαοί δεν έχουν μόνο ήρωες, έχουν και καθάρματα, που κι αυτά γράφουν ιστορία… Η παρούσα ιστορία της Ελλάδας δίνει μεγαλύτερη σημασία στους προδότες, τους δοσίλογους όλων των περιόδων και τους πατριδοκάπηλους που δεν έλειψαν ποτέ, παρά σε αυτούς που νοιάστηκαν ειλικρινά για τούτον το δύσμοιρο τόπο, που συνεχίζει να υποφέρει από έλλειψη ιστορικής ειλικρίνειας!». Αληθινά απολαυστικό! 

Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936 (2 τόμοι), του Gunnar Hering

Εξαιρετική εργασία, μοναδική στο είδος της. Mια ακτινογραφία των ελληνικών πολιτικών κομμάτων της ανωτέρω περιόδου, μέσα από την οποία φανερώνεται ο τρόπος γέννησης και οι μετασχηματισμοί τους, φωτίζεται όμως και η κοινωνική δομή αλλά και το ιδεολογικό κλίμα της εποχής με τις συγκρούσεις και τις κλιμακώσεις ειδωμένες κάτω από ένα κριτικό πνεύμα εντελώς ξένο στην παλαιότερη ιστοριογραφία. 

Συγγραφέας αυτού του εξαντλητικού και κοπιώδους εγχειρήματος ο διδάκτορας του πανεπιστημίου της Βιέννης και καθηγητής Ιστορίας πολλών πανεπιστημίων, G. Hering. Βιβλίο απαιτητικό στο διάβασμά του, χωρίς ωστόσο ν’ απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις.
 

Ιστορία της Ευρώπης (3 τόμοι). Serge Bernstein – Pierre Milza

Συνοπτική ματιά μέσα από τρεις πολύ ευκολοδιάβαστους τόμους που διατρέχουν περίπου 15 αιώνες διαδρομής κρατών, ηγεμόνων και αυτοκρατοριών διαφορετικών μεταξύ τους, που όμως εμφανίζουν κάπου εκεί στο Μεσαίωνα το κοινό όραμα μιας οικουμενικής αυτοκρατορίας. Μπορεί να απουσιάζουν οι «μεγάλες εκπλήξεις της ανάγνωσης», ωστόσο η διάρθρωση και ο τρόπος ανάπτυξης των θεμάτων καθώς και η ισορροπία πολιτικού-οικονομικού κάνει το βιβλίο να τελειώνει πιο γρήγορα από ότι κανείς θα περίμενε. Επαρκής και η μετάφραση επίσης. 

Η εποχή των αυτοκρατοριών, Eric J. Hobsbawm

Eξειδικευμένο βιβλίο ή ακριβέστερα βιβλίο όχι της λεπτομερούς αφήγησης αλλά της ερμηνείας αφού σύμφωνα με το προλογικό σημείωμα του συγγραφέα «ιδανικός αναγνώστης του είναι ο ευφυής και πεπαιδευμένος πολίτης που δεν είναι απλώς περίεργος για το παρελθόν αλλά επιθυμεί να καταλάβει πώς και γιατί ο κόσμος πήρε τη σημερινή του μορφή και προς τα που κατευθύνεται»! Θέμα του βιβλίου είναι ο μετασχηματισμός που υπέστη ο κόσμος ανάμεσα στο 1789 και το 1848 στο βαθμό που αυτός οφειλόταν στη «διττή επανάσταση» δηλαδή τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 και την παράλληλή της χρονικά (βρετανική) βιομηχανική επανάσταση. Ίσως όχι το πιο ευκολοδιάβαστο βιβλίο Ιστορίας, ωστόσο γεμάτο από πληθωρικές παρατηρήσεις, που προσφέρει ο ιδιοφυής (Μαρξιστής) Hobsbawm.
 

H γένεση της οικονομικής κοινωνίας, του Robert Heilbroner

O τρόπος και οι παράγοντες που μετασχηματίζουν τον κοινωνικό οργανισμό σε φορέα οικονομικών σχέσεων. Ο R. Heilbroner εξετάζει τη χρονική αφετηρία και τις αναγκαιότητες που μια κοινωνία αλλεπάλληλων εθνολογικών / θρησκευτικών / πολιτισμικών εξαρτήσεων ομογενοποιείται και λειτουργεί με άξονα την οικονομική ανάπτυξη και τις σχέσεις που αυτή η λειτουργία διαμορφώνει. 

Οι εχθροί της ανοιχτής κοινωνίας, του Κarl Popper (2 τόμοι)

«Συντριπτικό» βιβλίο με τεράστια επίδραση σε όλους τους τομείς των δυτικών κοινωνιών στις οποίες μεταφράστηκε. Δεν σταματά να προκαλεί συζητήσεις εδώ και 60 χρόνια που έχει παρουσιαστεί! 

Θέμα, αυτό που λέγεται στον τίτλο του: Όσοι εχθρεύτηκαν την έννοια της σύγχρονης, ανοικτής–δημοκρατικής κοινωνίας. Από την κριτική του Popper περνούν όλα τα ονόματα–ταμπού της κλασικής ιστοριογραφίας από τον Πλάτωνα έως τον Μαρξ. Δεν είναι εύκολο να το παρακολουθήσεις ούτε απαραίτητο να συμφωνήσεις μαζί του. Σίγουρα όμως δεν μπορείς παρά να θαυμάσεις την ιδιοφυή του σκέψη. Μια ανάγνωση μεγάλων εκπλήξεων. 

Εγχειρίδιο Ιστορίας της Φιλοσοφίας, W. Windelband–H. Heimsoeth, 3 τόμοι / και Ιστορία της Φιλοσοφίας, 4 τόμοι, από την encyclopedie de la Pleiade

Συνολικά επτά τόμοι για μια απόπειρα ιστορίας της Φιλοσοφίας από τον 5ο προχριστιανικό αιώνα έως τον 20ο μ.Χ. αιώνα. Διαφορετικοί συγγραφείς, διαφορετική ματιά, εξαιρετική όμως σύνθεση και μεταφραστικό επίτευγμα πρώτου μεγέθους το οποίο μόνο ίσως από το ΜΙΕΤ θα μπορούσε να ευοδωθεί με τέτοια επιτυχία. 

Η ανάγνωση ωστόσο απαιτεί αναγνώστες με προηγούμενη θητεία και εξοικείωση με τους όρους της φιλοσοφίας. Συστήνεται μόνο κάτω από αυτήν την προϋπόθεση. 

Heidegger, του G. Stainer / και Heidegger, του Al Bremel

Μονογραφίες ευσύνοπτες και κατατοπιστικές γι’ αυτή την ιδιαίτερη περίπτωση του παγκόσμιου πνεύματος, τον Martin Heidegger. 

Βιβλία γι’ αυτούς που ήδη τον γνωρίζουν στο πλαίσιο των ανθολογιών και επιθυμούν για οποιονδήποτε λόγο μια πιο εξειδικευμένη προσέγγιση στο φαινόμενο Heidegger, τον πιο αμφιλεγόμενο διανοητή του 20ου αιώνα ή κατ’ άλλους «τον μέγιστο των στοχαστών και τον ελάχιστο των ανθρώπων». 

Επιστολογραφία Γρηγορίου Θεολόγου, ΕΠΕ τ. 7 / και ομιλίες Μ. Βασιλείου, ΕΠΕ τ. 7

Δύο ξεχωριστά τομίδια. Το πρώτο με τις επιστολές του Γρηγόριου Θεολόγου σε διάφορα πρόσωπα της εποχής του. Ο Γρηγόριος –ένας εκ των Τριών Ιεραρχών– εδώ με την γοητευτικότερη ίσως ιδιότητά του, αυτήν του επιστολογράφου. Εξαίσια δείγματα–σπαράγματα γραφής, φανερώνουν ανάγλυφα όχι μόνο έναν μεγάλο ιεράρχη όσο έναν μεγάλο ποιητή και σπουδαίο άνθρωπο. 

Ο Μέγας Βασίλειος (2ος τόμος) από την άλλη, φανερώνεται μέσα από τις ομιλίες του ένας σπουδαίος διοικητικός και ένας υπέροχος ρήτορας. Και τα δύο τομίδια εξαιρετικά μεταφρασμένα από τον ακάματο Παν. Κ. Χρήστου. 

Περί κτισμάτων, του Προκόπιου

Το Περί κτισμάτων του Προκόπιου είναι το μόνο έργο στο οποίο περιγράφεται η κατασκευή της Αγίας Σοφίας. Ο Προκόπιος ήταν σύγχρονος του Ιουστινιανού και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί… αντικειμενικός ή αξιόπιστος με τα σημερινά δεδομένα. Το Περί κτισμάτων του όμως θεωρείται σε γενικές γραμμές έγκυρη πηγή. Το ότι αποτελεί επίσης τη μοναδική πηγή για πολλά από τα αρχιτεκτονήματα της εποχής, ανεβάζει κατακόρυφα την αξία του. (Το περιλάβαμε εδώ, θα μπορούσε όμως να περιληφθεί και στην ενότητα: Αρχιτεκτονική). 

Καπιταλισμός, του Βασίλη Ραφαηλίδη 

Μονογραφία του δαιμόνιου Βασίλη Ραφαηλίδη γύρω από το προσφιλές του θέμα («αριστερός» γαρ), τον καπιταλισμό. Εδώ ο συγγραφέας βρίσκεται σε μεγάλα κέφια και όλα τα χαρακτηριστικά της γραφής που τον έκαναν λατρευτό στους μισούς και μισητό στους υπόλοιπους, εδώ στην οριακή τους μεγέθυνση. Πέρα από το γνωστό ύφος και χιούμορ, δεν απουσιάζουν κάποιες ουσιώδεις αρετές για το παρόν πόνημα. Εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο τους μηχανισμούς ενός συστήματος μέσα στο οποίο λίγο πολύ όλοι ζούμε. Χρήσιμο και απολαυστικό, αν και ολίγον... μονόφθαλμο

Το Κεφάλαιο, Κ. Μαρξ, Α΄ τόμος

Όσο κι αν φανεί παράδοξο, το ιστορικό στην ανέλκυση άντλησε ειδικές πληροφορίες και από αυτόν τον Α΄ τόμο του Μαρξ. 

Όσα γράφονται στο Κεφάλαιο φαντάζουν σήμερα ίσως λίγο παλαιομοδίτικα· αρκετά δε από αυτά και διαψευσμένα από τις σύγχρονες συνθήκες. Όταν όμως γράφτηκε, αποτέλεσε επανάσταση. Η ματιά του αποτελεί και σήμερα ένα από τα εργαλεία που έχουμε για να κατανοούμε την ανάπτυξη των κοινωνιών. Συνιστάται στους αριστερούς που δεν το έχουν διαβάσει, ώστε να μην μπουρδολογούν ακατάσχετα· συνιστάται όμως και στους φιλελεύθερους για να μπορούν να επιχειρηματολογούν απέναντι όχι μόνο στους μπουρδολόγους εκ των αριστερών αλλά και απέναντι στους ελάχιστους σοβαρότερους εξ’ αυτών. 

Χαρακτηριστικά άρθρα

Χαρακτηριστικα αρθρα

«Το πάγκρυφον – ή αλλιώς – ο μέγας ερειπιών των προσωπικών καταλοίπων»

«Το πάγκρυφον – ή αλλιώς – ο μέγας ερειπ…

11 July, 2013

  τ. 58, Σεπτέμβριος 2009 Αν ο Lewis Mumford (Τεχνική και Πολιτισμός, 1934), ...

Χαρακτηριστικα αρθρα

Ιστορία της ανέλκυσης

Ιστορία της ανέλκυσης

11 July, 2013

    Τ.61, Ιούνιος 2010   ΜΕΡΟΣ Χ: ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΟΧΗ - ΟΡΥΧΕΙΑ & ΑΝ...

Χαρακτηριστικα αρθρα

Η Ανέλκυση στα βιβλία

Η Ανέλκυση στα βιβλία

11 July, 2013

          Μια σχολιασμένη βιβλιογραφία τ. 68, Μάρτιος 2012 Μια...

Χαρακτηριστικα αρθρα

Το ανεξάντλητο πηγάδι των κλειστών επαγγελμάτων

Το ανεξάντλητο πηγάδι των κλειστών επαγγ…

11 July, 2013

τ. 69, Ιούνιος 2012 «Και το ανέκδοτο λέει: “Να ’ναι καλά το πηγάδι”! Διότι αφού αντλούσ...

Back to top